Βιβλιοπροτάσεις κανείς;

[nena]

Be my guest Ιωάννη
Στο θέμα τώρα. Δυστυχώς οι δύο γλώσσες που κουτσοξέρω δεν μου επιτρέπουν με τίποτα να διαβάσω στο πρωτότυπο τα βιβλία που επιλέγω. Ο χρόνος μόνο που απαιτείται για να τα "διαβάσω" αυτόματα μου στερεί την χαρά να τα τα "κατανοώ" ταυτόχρονα, με αποτέλεσμα να χάνεται και όλη η μαγεία που υπάρχει στη πρώτη ανάγνωση, αλλά και τα βιβλία να αδικούνται.
Αυτό που έχω καταλάβει για τις μεταφράσεις, είναι ότι τελικά είναι αυτές που μπορούν να κάνουν ένα βιβλίο από υπέροχο -αδόκιμη λέξη για βιβλίο αλλά δε βρίσκω άλλη- έως αδιάφορο, πολλές φορές του βιβλίου και του συγγραφέα του απόντος. Παράδειγμα. Μια μανία με την αγγλική λογοτεχνία την έχω και η βικτωριανή εποχή υπήρξε παιδιόθεν -αλλά στην κυριολεξία παιδιόθεν- μια από τις πρώτες αναγνώσεις μου. Έχω διαβάσει λοιπόν τα "ανεμοδαρμένα ύψη¨σε διάφορες μεταφραστικές εκδοχές. Ένοιωσα όμως σαν να ξανανακάλυπτα το βιβλίο διαβάζοντας την εκδοχή που του έδινε η μετάφραση του Άρη Μπερλή και εκδόθηκε από τον "Άγρα". Ένα άλλο βιβλίο. Θεωρώ ότι απέδωσε με τον καλύτερο τρόπο, όχι το κείμενο, αλλά τις προθέσεις της Μπροντέ. Αυτό το κάνω πολλές φορές όταν ένα βιβλίο μου αρέσει πολύ σαν σύλληψη. Αναζητώ τις διαφορετικές μεταφραστικές εκδοχές του. Άλλες φορές με εκπλήσσει ευχάριστα, άλλες φορές πάλι όχι. Ας πούμε η μετάφραση Μαγιακόφσκι. Η εκδοχή Ρίτσου απέχει πολύ από την εκδοχή του Δικαίου. Σαν να διαβάζω ένα άλλο ποιητή στη κάθε εκδοχή, που το μόνο κοινό που έχει ο ένας με τον άλλον, είναι το όνομα.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[Mariel]

τα "Ανεμοδαρμενα Υψη" ειναι απο τα πολυ αγαπημενα μου βιβλιαοπως και το "Υπερηφανεια και Προκαταληψη".

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

Κάθε μετάφραση είναι υποχρεωτικά μια "ανάγνωση" και μια "προσαρμογή" του κειμένου στα πολιτισμικά, ιστορικοκοινωνικά, γλωσσικά κτλ συγκείμενα της γλώσσας στην οποία μεταφράζεται.

Ένα πολύ ωραίο σχετικό βιβλίο είναι οι «Ιστορίες μετάφρασης» του Umberto Eco. Κατατοπιστικό κι απολαυστικό, αν και απευθύνεται περισσότερο στους ειδικούς.

Σε κάθε περίπτωση αν δεν ξέρετε τη γλώσσα, διαβάστε μεταφράσεις!! Ακόμη και οι χειρότερες κάτι θα 'χουν να σας πουν!

Χμμμ, έχω κάποιες αντιρρήσεις. Το θέμα είναι τι έχει να πει ο συγγραφέας και όχι η μετάφραση. Η χειρότερη μετάφραση που έχω διαβάσει είναι «Η δίκη» του Franz Kafka (δεν θυμάμαι καν τον μεταφραστή). Φαντάζεστε τι έπαθα...

Βέβαια, αναγκαστικά θα πρέπει να διαβάζουμε από μεταφράσεις -δεν γίνεται αλλιώς. Το κακό είναι ότι πριν διαβάσεις ένα βιβλίο δεν ξέρεις αν είναι καλή η μετάφραση.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[RedCat]

Ιωάννη, πολύ καλή η παρατήρησή σου για τις μεταφράσεις, γι'αυτό και εγώ έχω εστιάσει περισσότερο στην ανάγνωση ελληνικής λογοτεχνίας...
Πάντως νομίζω ότι η ποίηση είναι η μεγάλη χαμένη στην ιστορία της μετάφρασης...(ας πούμε ο Αμλετ μεταφρασμένος από Χειμωνά για μένα είναι συγκλονιστικός ενώ για κάποιους άλλους απλώς δοσμένος από την προσωπική ματιά του μεταφραστή...)

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[marigo173]

Χμμμ, έχω κάποιες αντιρρήσεις. Το θέμα είναι τι έχει να πει ο συγγραφέας και όχι η μετάφραση. Η χειρότερη μετάφραση που έχω διαβάσει είναι «Η δίκη» του Franz Kafka (δεν θυμάμαι καν τον μεταφραστή). Φαντάζεστε τι έπαθα...

Χε, χε, μπορώ να φανταστώ... Μήπως την αγόρασες με 2 ευρώ από πλανόδιο στην πανεπιστημιούπολη;; Νομίζω ότι κάπου έχω και γω μια τέτοια.
Τώρα σίγουρα δεν είμαι υπέρμαχος των κακών μεταφράσεων, εδώ πριν λίγο υπερασπίστηκα την Bridget, αλλά σίγουρα δεν είναι λόγος αυτός να μη διαβάζουμε ξένη λογοτεχνία. Αν και δεν μπορεί εκτίμησες λίγο περισσότερο τον Κάφκα διαβάζοντας την αγοραία εκδοχή του

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

Μήπως την αγόρασες με 2 ευρώ από πλανόδιο στην πανεπιστημιούπολη;; Νομίζω ότι κάπου έχω και γω μια τέτοια.

Ναι, όταν ήμουν φοιτητής -μόνο που δεν είχε ευρώ τότε...

Αν και δεν μπορεί εκτίμησες λίγο περισσότερο τον Κάφκα διαβάζοντας την αγοραία εκδοχή του

Και πάλι σωστή!

Καλές μεταφράσεις έχω διαβάσει και του Herman Hesse (Έρμαν Έσσε στα ελληνικά, κατά το Τσάρλτον Ήστον και όχι Χέστον -Heston).

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[marigo173]

Και όμως στα γερμανικά προφέρεται το Χ... ίσως λίγο πιο ελαφρύ αλλά προφέρεται, μάλλον χάριν μεταφραστικής καλαισθησίας του τα κόψανε (στον Χέσσε αναφέρομαι, ο Χέστον πράγματι δεν υφίσταται..). Το χ****με λίγο το θέμα ή μου φαίνεται

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

Τα καλύτερα βιβλία που διάβασα τελευταία:

Γιώργος Γραμματικάκης: Η αυτοβιογραφία του φωτός
Γιάννης Σακελλαράκης: Η ποιητική της ανασκαφής
Παύλος Μάτεσις: Έκθεσις ιδεών

(όχι αναγκαστικά κατά σειρά προτίμησης)

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[ruko]

Η Μαριγώ κατά τη γνώμη μου βάζει σε σωστές βάσεις το ζήτημα της μετάφρασης. Λέει:

Κάθε μετάφραση είναι υποχρεωτικά μια "ανάγνωση" και μια "προσαρμογή" του κειμένου στα πολιτισμικά, ιστορικοκοινωνικά, γλωσσικά κτλ συγκείμενα της γλώσσας στην οποία μεταφράζεται.

Και όχι μόνον αυτό: κάθε μετάφραση (ακόμα και η ενδογλωσσική π.χ. οι μεταφράσεις του Ροΐδη στη νεοελληνική) εμπεριέχει αναγκαστικά και μια νέα ερμηνεία του κειμένου. Ο μεταφραστής βρίσκεται αντιμέτωπος με την πρόκληση να γράψει ένα νέο κείμενο ισοδύναμο ως προς το νόημα, το ύφος και τις λοιπές προεκτάσεις με το αρχικό. Ιδανικά πρέπει να τα κρατήσει όλα, αλλά στην πράξη όλο και κάτι θα πεταχτεί, όλο και κάτι θα αποδυναμωθεί. Αυτό συχνά είναι θέμα γλώσσας και συχνότερα θέμα ανθρώπου.

Για να κριθεί σωστά μια μετάφραση ο αναγνώστης πρέπει να έχει μπροστά του και το πρωτότυπο και ταυτόχρονα να είναι γνώστης των διαφόρων μεταφραστικών προβλημάτων, ώστε να αξιολογήσει την αντιμετώπισή τους από τον μεταφραστή. Υπάρχουν κείμενα που φαίνονται με μια πρώτη ανάγνωση στρωτά, αλλά αν τα μελετήσει κανείς προσεκτικότερα, θα ανακαλύψει πλήθος προβλημάτων.

Βέβαια, αν ο isavvas εννοεί μεταφράσεις του τύπου "Η Τζιλ θα μεγάλωνε κι εγώ θα ήμουν εκεί για να το δω αυτό να συμβαίνει" (πραγματικό παράδειγμα), τότε πάω πάσο.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[ruko]

Και για να γίνω πιο συγκεκριμένη δείτε εδώ ένα κειμενάκι για την κριτική της μετάφρασης.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

κάθε μετάφραση (ακόμα και η ενδογλωσσική π.χ. οι μεταφράσεις του Ροΐδη στη νεοελληνική) εμπεριέχει αναγκαστικά και μια νέα ερμηνεία του κειμένου. Ο μεταφραστής βρίσκεται αντιμέτωπος με την πρόκληση να γράψει ένα νέο κείμενο ισοδύναμο ως προς το νόημα, το ύφος και τις λοιπές προεκτάσεις με το αρχικό. Ιδανικά πρέπει να τα κρατήσει όλα, αλλά στην πράξη όλο και κάτι θα πεταχτεί, όλο και κάτι θα αποδυναμωθεί. Αυτό συχνά είναι θέμα γλώσσας και συχνότερα θέμα ανθρώπου.

Σωστά. Η μετάφραση είναι τέχνη και απαιτεί ο μεταφραστής να είναι πολύπλευρη προσωπικότητα.

Για να κριθεί σωστά μια μετάφραση ο αναγνώστης πρέπει να έχει μπροστά του και το πρωτότυπο και ταυτόχρονα να είναι γνώστης των διαφόρων μεταφραστικών προβλημάτων, ώστε να αξιολογήσει την αντιμετώπισή τους από τον μεταφραστή. Υπάρχουν κείμενα που φαίνονται με μια πρώτη ανάγνωση στρωτά, αλλά αν τα μελετήσει κανείς προσεκτικότερα, θα ανακαλύψει πλήθος προβλημάτων.

Αυτό όμως είναι πρακτικά αδύνατο για όλους εμάς τους μη ειδικούς. Αυτό μπορεί να το κάνει μόνο κάποιος σχετικός με το αντικείμενο.

Αλλά υπάρχουν και κάποια τρανταχτά παραδείγματα. Οι μεταφράσεις των κωμωδιών το Αριστοφάνη για το θέατρο είναι απαράδεκτες. Είναι περισσότερο διασκευές των έργων του μεγάλου συγγραφέα στις σημερινές συνθήκες: σύγχρονη αθηναϊκή επιθεώρηση. Όμως, αυτά ζητάει το κοινό, αυτά παίρνει. Δείτε πώς αντιδρούν στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου όταν ο πρωταγωνιστής πετάει μια πικάντικη ατάκα με πολιτικό περιεχόμενο από την τελευταία κομματική επικαιρότητα. Αν ο Αριστοφάνης έβλεπε αυτές τις διασκευές των έργων του, μάλλον θα διασκέδαζε -άλλωστε και ο ίδιος πολιτική σάτιρα έκανε. Όμως δικαιούμαστε να «πειράζουμε» με τέτοιον τρόπο ένα αρχαίο κείμενο και να βαφτίζουμε το αποτέλεσμα μετάφραση;

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[marigo173]

Και όχι μόνον αυτό: κάθε μετάφραση (ακόμα και η ενδογλωσσική π.χ. οι μεταφράσεις του Ροΐδη στη νεοελληνική)

Να και κάτι στο οποίο είμαι κάθετη και οριζόντια και διαγώνια και όπως αλλιώς θέλετε πέστε το. Ο Παπαδιαμάντης και ο Ροϊδης, οι μόνοι ίσως νεοέλληνες συγγραφείς που κατάφεραν να κάνουν λογοτεχνία (και μάλιστα σπουδαία) με αυτό το επίπλαστο γλωσσικό όργανο που λέγεται καθαρεύουσα, δεν μεταφράζονται στη νεοελληνική!!! Η νεοελληνική κοινή (αν θεωρήσουμε ότι αποκαλούμε έτσι τη γλώσσα που μιλάμε και καταλαβαίνουμε) είναι μία από τις πολλές γλωσσικές φωνές που συγκρούονται, διαλέγονται και παράγουν τελικά λογοτεχνία στα κείμενα αυτών των συγγραφέων. Χωρίς αυτό το παιχνίδι των αποχρώσεων και των κρυμμένων αναφορών ούτε για τηλεοπτικό σενάριο δεν αξίζουν τα κείμενα. Τον Ροϊδη λοιπόν και τον Παπαδιαμάντη, να χαρείτε ό,τι αγαπάτε, μην τον διαβάσετε μεταφρασμένο!!!!

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[EVGENIA1]

Καλημέρα!
Η δικές μου προτάσεις : Χιόνι - Παμούκ
Γιάννης Ξανθούλης (οποιοδήποτε βιβλίο του)
Η αυτοβιογραφία του Φωτός - Γραμματικάκης
Ινές ψυχή μου - Αλιέντε
και η τριλογία της Σίμονς : Ο μπρούτζινος καβαλάρης,
Τατιάνα και Αλεξάντερ, Οι κήποι της Τατιάνας.
Α! Και το γατολόγιο της Παμπούδη (που το θυμήθηκα τώρα για μικρές δόσεις ανάγνωσης!!

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[nena]

Μεταφρασμένοι Παπαδιαμάντης Ροίδης; Υπάρχει τέτοια εκδοχή; Συγνώμη αλλά αυτό είναι ιεροσυλία. Το χειμώνα διάβαζα στη Νερίνα κομμάτια από Παπαδιαμάντη. Πολλές λέξεις δεν τις καταλάβαινε και όταν σταμάτησα και της είπα "να μου λες ποιες λέξεις δεν καταλαβαίνεις να στις εξηγώ" μου είπε "μην σταματάς μαμά μου αρέσει να το ακούω, είναι σαν μουσική". Στα παιδιά ειδικά αυτοί οι συγγραφείς μπορεί να γίνουν μια καλή αφετηρία για να ξεφύγουν από το μονοδιάστατο πολλές φορές της γλώσσας έτσι όπως μιλιέται και διδάσκεται. Άσε, που όπως επισήμανε και η marigo, είναι τρομακτικό το τι κατάφεραν αυτοί οι συγκεκριμένοι, με ένα σχεδόν νεκρό εργαλείο (με όλο μου το σεβασμό στους εναπομείναντες οπαδούς της καθαρεύουσας καθώς και στους ειδικούς του είδους).

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[marigo173]

Αλλά υπάρχουν και κάποια τρανταχτά παραδείγματα. Οι μεταφράσεις των κωμωδιών το Αριστοφάνη για το θέατρο είναι απαράδεκτες. Είναι περισσότερο διασκευές των έργων του μεγάλου συγγραφέα στις σημερινές συνθήκες: σύγχρονη αθηναϊκή επιθεώρηση. Όμως, αυτά ζητάει το κοινό, αυτά παίρνει. Δείτε πώς αντιδρούν στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου όταν ο πρωταγωνιστής πετάει μια πικάντικη ατάκα με πολιτικό περιεχόμενο από την τελευταία κομματική επικαιρότητα. Αν ο Αριστοφάνης έβλεπε αυτές τις διασκευές των έργων του, μάλλον θα διασκέδαζε -άλλωστε και ο ίδιος πολιτική σάτιρα έκανε. Όμως δικαιούμαστε να «πειράζουμε» με τέτοιον τρόπο ένα αρχαίο κείμενο και να βαφτίζουμε το αποτέλεσμα μετάφραση;

Το θέατρο Ιωάννη είναι μια άλλη (μεγάλη) ιστορία). Τα θεατρικά κείμενα δεν γράφονται για τον αναγνώστη τους (για την ακρίβεια τον καιρό του Αριστοφάνη δεν είχαν υπόσταση ως γραπτά κείμενα, μάλλον για λόγους διαδικαστικούς διασώθηκαν σε γραπτή μορφή), γράφονται για να ερμηνευθούν πάνω στη σκηνή αρχικά από το σκηνοθέτη, στη συνέχεια από τους ηθοποιούς και στο τέλος από το θεατή (μέτρα δηλαδή ερμηνείες, σαν το σπίτι με τους καθρέφτες ένα πράγμα). Και ο Αριστοφάνης όπως σωστά παρατήρησες, ένα νούμερο ήταν (με την καλή έννοια). Κατέβαζε Θεούς και Δαίμονες και σατίριζε τους πάντες και τα πάντα στις κωμωδίες του. Από αυτή την άποψη θεωρούν οι σύγχρονοι σκηνοθέτες θεμιτό να "μεταφράζουν" τις αριστοφανικές ατάκες με αναφορές στη σύγχρονη πραγματικότητα. Ανεξάρτητα από το πάντα υποκειμενικού αισθητικό αποτέλεσμα, αυτού του τύπου οι "μεταφράσεις" είναι αποδεκτές στα πλαίσια του ανεβάσματος μιας κωμωδίας από τον τάδε ή τον δείνα σκηνοθέτη. Αν βέβαια έβγαινε μια μέρα το θεατρικό αυτό κείμενο τυπωμένο σε αυτοτελή έκδοση και το όνομα του σκηνοθέτη ως μεταφραστή, σίγουρα θα έτρωγε πολύ περισσότερες ντομάτες απ' ότι αξίζουν οι παραστάσεις του στην Επίδαυρο

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[Niki]

Θα πρότεινα Άλκη Ζέη και "Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου"

Και Ο γλάρος Ιωνάθαν Λιβινγκστον του Richard Bach

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[marigo173]

Μεταφρασμένοι Παπαδιαμάντης Ροίδης; Υπάρχει τέτοια εκδοχή; Συγνώμη αλλά αυτό είναι ιεροσυλία. Το χειμώνα διάβαζα στη Νερίνα κομμάτια από Παπαδιαμάντη. Πολλές λέξεις δεν τις καταλάβαινε και όταν σταμάτησα και της είπα "να μου λες ποιες λέξεις δεν καταλαβαίνεις να στις εξηγώ" μου είπε "μην σταματάς μαμά μου αρέσει να το ακούω, είναι σαν μουσική". Στα παιδιά ειδικά αυτοί οι συγγραφείς μπορεί να γίνουν μια καλή αφετηρία για να ξεφύγουν από το μονοδιάστατο πολλές φορές της γλώσσας έτσι όπως μιλιέται και διδάσκεται. Άσε, που όπως επισήμανε και η marigo, είναι τρομακτικό το τι κατάφεραν αυτοί οι συγκεκριμένοι, με ένα σχεδόν νεκρό εργαλείο (με όλο μου το σεβασμό στους εναπομείναντες οπαδούς της καθαρεύουσας καθώς και στους ειδικούς του είδους).

Πέστα Νερίνα μου, και έχουν γίνει και της μόδας σε παρακαλώ, τις μοιράζανε με τις εφημερίδες!!! Είναι τρομακτικό φυσικά!! Το επιχείρημα είναι να γίνουν πιο "προσιτοί" στο νεανικό κοινό... Έλεος λες και γράφανε στη Γραμμική Β'.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[rotonda]

Για γονείς, υποψήφιους γονείς αλλά και για όσους γενικά "ψάχνονται" με την ψυχολογία, συστήνω ανεπιφύλακτα το "Σεμινάριο ψυχανάλυσης παιδιών" της Φρανσουάζ Ντολτό, σε 3 τόμους, βιβλιοπωλείο της "Εστίας", σε τέλεια μετάφραση από την Ελισάβετ Κούκη, η οποία υπήρξε και συνεργάτιδα της Ντολτό. Επίσης, την "Ασυνείδητη εικόνα του Σώματος", της ιδίας, πάλι σε μετάφραση Κούκη.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[Mplimpliki]

Dune dune dune dune dune!!!!!! Frank Herbert για παντα! τα βιβλια του ειναι πιο εθιστικα και απο ηρωινη! DUNEEEEEEEEEEEEEEEEE

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[ruko]

Αυτό όμως είναι πρακτικά αδύνατο για όλους εμάς τους μη ειδικούς. Αυτό μπορεί να το κάνει μόνο κάποιος σχετικός με το αντικείμενο.

Σωστά. Όπως εσείς ρώτατε πως εμείς, οι μη ειδικοί, μπορούμε να κρίνουμε τους γιατρούς, έτσι κι εγώ σας ρωτάω πώς εσείς, ο μη ειδικός, μπορείτε να κρίνετε τις μεταφράσεις.
Ο μη ειδικός θα εντοπίσει τη χοντράδα (σαν αυτή που παρέθεσα πιο πάνω). Αλλά αυτές οι χοντράδες δεν είναι μεταφραστικά ατοπήματα, είναι γλωσσική ανεπάρκεια.

Αλλά υπάρχουν και κάποια τρανταχτά παραδείγματα. Οι μεταφράσεις των κωμωδιών το Αριστοφάνη για το θέατρο είναι απαράδεκτες. Είναι περισσότερο διασκευές των έργων του μεγάλου συγγραφέα στις σημερινές συνθήκες: σύγχρονη αθηναϊκή επιθεώρηση. Όμως, αυτά ζητάει το κοινό, αυτά παίρνει. Δείτε πώς αντιδρούν στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου όταν ο πρωταγωνιστής πετάει μια πικάντικη ατάκα με πολιτικό περιεχόμενο από την τελευταία κομματική επικαιρότητα. Αν ο Αριστοφάνης έβλεπε αυτές τις διασκευές των έργων του, μάλλον θα διασκέδαζε -άλλωστε και ο ίδιος πολιτική σάτιρα έκανε. Όμως δικαιούμαστε να «πειράζουμε» με τέτοιον τρόπο ένα αρχαίο κείμενο και να βαφτίζουμε το αποτέλεσμα μετάφραση;

Κάθε κείμενο εκτός από περιεχόμενο, έχει κι ένα σκοπό, και αυτός προσδιορίζει τη μεταφραστική προσέγγιση. Δηλαδή, αν μεταφράζω ένα διαφημιστικό κείμενο, δεν έχει νόημα να κάνω πιστή μετάφραση, πρέπει να προσαρμόσω αυτά που λέει στην ελληνική πραγματικότητα. Ομοίως η κωμωδία έχει σκοπό να κάνει τον κόσμο να γελάσει. Τι νόημα έχει να παρακολουθώ μπηχτές για ανθρώπους που έχουν πεθάνει εδώ και 2000 χρόνια και τους οποίους αγνοώ παντελώς; Αν, λοιπόν, μείνουμε απόλυτα πιστοί στο κείμενο, η κωμωδία χάνει το λαϊκό της χαρακτήρα και γίνεται ακαδημαϊκή άσκηση. (Αυτό το σχόλιο αφορά την προσέγγιση και όχι την καλαισθησία της διασκευής)
Φυσικά, αν η κωμωδία προορίζεται να εκδοθεί, ο μεταφραστής πρέπει να μείνει πιστός - άλλωστε εκεί έχει και το αβαντάζ της υποσημείωσης.

Να και κάτι στο οποίο είμαι κάθετη και οριζόντια και διαγώνια και όπως αλλιώς θέλετε πέστε το. Ο Παπαδιαμάντης και ο Ροϊδης, οι μόνοι ίσως νεοέλληνες συγγραφείς που κατάφεραν να κάνουν λογοτεχνία (και μάλιστα σπουδαία) με αυτό το επίπλαστο γλωσσικό όργανο που λέγεται καθαρεύουσα, δεν μεταφράζονται στη νεοελληνική!!! Η νεοελληνική κοινή (αν θεωρήσουμε ότι αποκαλούμε έτσι τη γλώσσα που μιλάμε και καταλαβαίνουμε) είναι μία από τις πολλές γλωσσικές φωνές που συγκρούονται, διαλέγονται και παράγουν τελικά λογοτεχνία στα κείμενα αυτών των συγγραφέων. Χωρίς αυτό το παιχνίδι των αποχρώσεων και των κρυμμένων αναφορών ούτε για τηλεοπτικό σενάριο δεν αξίζουν τα κείμενα. Τον Ροϊδη λοιπόν και τον Παπαδιαμάντη, να χαρείτε ό,τι αγαπάτε, μην τον διαβάσετε μεταφρασμένο!!!!

Για να κάνω το δικηγόρο του διαβόλου, θα πω ότι μετάφραση χρειάζεται ό,τι δεν είναι πια κατανοητό. Μην κρίνεις μόνο από τον εαυτό σου: δεν μπορούν όλοι να διαβάσουν Ροΐδη και Παπαδιαμάντη απ' το πρωτότυπο. Διάβασα την Πάπισσα από μετάφραση (μια παμπάλαια, του '60) στα δεκατέσσερα και τη λάτρεψα. Την ξαναδιάβασα και πρόσφατα στο πρωτότυπο. Έπρεπε να μην τη διαβάσω τότε, επειδή δεν μπορούσα να καταλάβω την καθαρεύουσα του Ροΐδη; (που είναι αρκετά βαρβάτη)
Φυσικά, αν μπορεί κανείς να καταλάβει τη γλώσσα του, βουρ στο πρωτότυπο!

(πάλι βγήκαμε off-topic)

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 18 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.