Περί επιστημοσύνης...

[Subject to change]

Αυθαίρετο και μη επιστημονικό συμπέρασμα: Όσοι συμπαθούν τις γάτες είναι καλοί στα μαθηματικά

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[giota]

Αυθαιρετο παντελως Εγω με τα μαθηματικα εχω σχεσεις μισους!Ρε σεις κοριτσια μηπως ξεφυγαμε απο το θεμα?

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[nena]

Ποιο θέμα;

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[giota]

ξεκινησε απο το κειμενο του Isavas περι επιστημοσυνης

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[aspasiapef]

Πράγματι εντελώς εκτός θέματος! Από την επιστημοσύνη (κι όχι εμπιστοσύνη Γιώτα) καταλήξε σε μαθήματα Πανελληνίων και τι και πόσα μαθήματα έγραψε ο καθένας...

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[Thanasis46]

Κι εγώ στην αρχή με μια ματιά έτσι το είδα

ξεκινησε απο το κειμενο του Isavas περι εμπιστοσυνης

Αλλα είναι ΄΄Περί επιστημοσύνης΄΄

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[giota]

ωΧ! πρωι πρωι ολα αλλιως τα βλεπω !Διορθωνω.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[yasmin1gr]

Επιστημολογία
Η επιστημολογία πραγματεύεται τη φύση της επιστημονικής γνώσης καθώς και το πώς αυτή παράγεται. Σήμερα αμφισβητείται το μονοσήμαντο της επιστημονικής γνώσης.
Ο Kuln< στο βιβλίο του Δομή των επιστημονικών επαναστάσεων, απορρίπτει τη μονιμότητα της επιστημονικής γνώσης. Υποστηρίζει ότι αυτή συνεχώς μεταβάλλεται. Η πορεία της εξέλιξης των ιδεών δεν είναι γραμμική και η απόκτηση της δεν έχει συσσωρευτικό χαρακτήρα. Η αντικειμενική πραγματικότητα δε συλλαμβάνεται μέσα από τις επιστημονικές έννοιες μεμιάς και για πάντα.

Aν διαβασετε το κειμενο που ακολουθει θα καταλαβετε οτι ολες οι επιστημες στηριζονται σε μια αρχη μια λογικη μια φιλοσοφια πχ την αρχη οτι μονο αυτο που ειναι απτο, υλικο και πειραματικα επαληθευσιμο ειναι "επιστημονικο". Θα δειτε εδω οτι αυτη η αρχη ειναι υπο αμφισβητηση και ειναι απλα μια διασταση αυτου που η επιστημολογια αποτελει "πραγματισμο και ρεαλισμο".Αυτα περι του ακλονητου της θετικης "επιστημης".

Πραγματισμός, Φυσιοκρατία και Ρεαλισμός


Στην τελευταία αυτή παράγραφο του κεφαλαίου των ζητημάτων της επιστημολογίας θα συζητήσουμε για τρία φιλοσοφικά ρεύματα, που συνεισφέρουν κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις στο πρόβλημα της φύσης της γνώσης. Οι φιλοσοφίες αυτές, του πραγματισμού, της φυσιοκρατίας και του ρεαλισμού θεωρούνται ότι έχουν σημαντικά επηρεάσει την επιστημολογία στη μετά τον Kuhn περίοδο, παρότι για τις περισσότερες από αυτές οι ρίζες τους κι η περίοδος ωρίμανσής τους βρίσκονται αρκετά πίσω στο χρόνο.

Ο Πραγματισμός

Ο πραγματισμός είναι μια αμερικάνικη φιλοσοφική παράδοση, που συνδέεται με τη σχολή φιλοσοφίας του Chicago και με τους μεγάλους διανοητές Charles Sanders Peirce, John Dewey, William James και George Herbert Mead. Το βασικό χαρακτηριστικό της φιλοσοφίας του πραγματισμού είναι η ενότητα γνώσης και δράσης, αξιών και εμπειρίας. Η γνώση συνδέεται με την δράση και παράγεται από την εμπειρία ενώ η αλήθεια προσδιορίζεται από τις πρακτικές δραστηριότητες.
Σύμφωνα με τον Peirce, αυτό που μπορεί να θεωρηθεί σαν η βασική αρχή του πραγματισμού καταλήγει στο εξής κριτήριο για τη σημασία που έχουν οι έννοιες: Εκεί που μια έννοια μπορεί λογικά να διαφέρει από μια άλλη είναι στο κατά πόσο δύναται να “τροποποιήσει την πρακτική μας συμπεριφορά διαφορετικά από την δεύτερη έννοια” (1957, σελ. 252). Δηλαδή, εκείνο που έχει σημασία, το νόημα μιας έννοιας, βρίσκεται στις συνέπειες της έννοιας, στον τρόπο που αυτή μεταβάλλει τη συμπεριφορά των ανθρώπων, κι όχι σε μια μεταφυσική αναζήτηση κάποιου βαθυστόχαστου νοήματος. Πράγματι, αντί να καταναλωνόμαστε με αφηρημένες θεωρίες για την φύση της πραγματικότητας, ο πραγματισμός πρεσβεύει ότι πρέπει να συγκεντρώσουμε την προσοχή μας στο παρόν πλαίσιο που ζούμε και να δημιουργήσουμε την αντίληψή μας για τον κόσμο με βάση τις συγκεκριμένες πράξεις που κάνουμε και τους πραγματικούς σκοπούς που έχουμε.
Η πρόκριση της πράξης έναντι της θεωρίας φαίνεται και στον τρόπο που οι πραγματιστές ορίζουν την γνώση. Για παράδειγμα, ο Dewey έλεγε: “Αν μπορέσουμε να δούμε ότι η γνώση δεν είναι μια πράξη ενός εξωτερικού θεατή, αλλά κάποιου που συμμετέχει μέσα στην φυσική και την κοινωνική σκηνή, τότε το αληθινό αντικείμενο της γνώσης βρίσκεται στις συνέπειες της κατευθυνόμενης δράσης” (1960, σελ. 221). Άρα, συνέχιζε ο Dewey, “το κριτήριο της γνώσης βρίσκεται στη μέθοδο που χρησιμοποιείται για να διασφαλισθούν οι συνέπειες κι όχι σε μεταφυσικές συλλήψεις της φύσης του πραγματικού” (σελ. 221). Παρόμοια, για τον James, ο πραγματισμός είναι “κυρίως μια μέθοδος διευθέτησης μεταφυσικών συζητήσεων που αλλιώς θα μπορούσαν να έμεναν ατέρμονες” (1960, σελ. 42). Τονίζοντας τη σημασία των πρακτικών συνεπειών της υιοθέτησης της αλήθειας μιας θεωρίας ή ιδέας ή πεποίθησης, ο James έφθανε να αναρωτηθεί για το “ποια είναι η χρηματική αξία (cash-value) της αλήθειας στην ζωή;” (1960, σελ. 133).
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του D.C. Phillips (1992, σελ. 86-7), το πραγματιστικό κριτήριο της σημασίας μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν βρίσκεται μακριά από το πνεύμα του Karl Popper. Βέβαια, ο τελευταίος δεν ισχυριζόταν ποτέ ότι οι φιλοσοφικές ή μεταφυσικές προτάσεις πρέπει να δοκιμάζονται εμπειρικά και χρησιμοποιούσε την διαψευσιμότητα σαν κριτήριο της επιστήμης κι όχι της φιλοσοφίας ή της μεταφυσικής. Αλλά στην πραγματικότητα το κριτήριο του Peirce θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δεν απέχει πολύ από το κριτήριο του Popper, γιατί και τα δυο υπόκεινται στον ίδιο τύπο εμπειρικής επαλήθευσης.

Η Φυσιοκρατία

Γενικώς, η φυσιοκρατία αποτελείται από ένα σύνολο ποικίλλων απόψεων που προσπαθούν να εξηγήσουν τα φαινόμενα του κόσμου μόνο με βάση έννοιες και θεωρίες που αναφέρονται στην ίδια την φύση. Επομένως, για την φυσιοκρατία, όχι μόνο ο φυσικός κόσμος (ανόργανη κι οργανική ύλη) αλλά ακόμη κι οι ανθρώπινες δραστηριότητες (ατομικές ή κοινωνικές) συνιστούν φυσικά φαινόμενα. Επιπλέον, οι φυσιοκράτες πιστεύουν ότι σε όλα τα φυσικά φαινόμενα λειτουργούν σχέσεις αιτιότητας, οι οποίες ανακαλύπτονται από την επιστήμη ή πρόκειται να ανακαλυφθούν με την πρόοδο της επιστήμης. Για το λόγο αυτό, οι φυσιοκράτες απορρίπτουν τις μεταφυσικές ή φιλοσοφικές ερμηνείες και, ειδικότερα, θεωρούν τις ανθρωπιστικές και τις κοινωνικές επιστήμες να αναπτύσσονται παρόμοια με τις φυσικές επιστήμες. Πέραν όμως από τους καθαρά μεταφυσικούς διαλογισμούς, με τους οποίους ερμηνεύονται τα εμπειρικά γεγονότα, οι φυσιοκράτες κρατούν τις αποστάσεις τους και σε σχέση με τις ορθολογιστικές θεωρίες και με την τυπική a priori λογική των θετικιστών. Με την έννοια αυτή, η φυσιοκρατία βρίσκεται κοντά στον επιστημονικό ιστορικισμό. Από την άλλη όμως μεριά, αντίθετα με τον ιστορικισμό, η φυσιοκρατία βασίζει τα κριτήρια αξιολόγησης της γνώσης περισσότερο σε φυσικές γνωστικές ή εξελικτικές διαδικασίες. Ένα άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό των φυσιοκρατών είναι ότι συνήθως αυτοί εστιάζουν την προσοχή τους στις επιστημολογίες ειδικών κλάδων, όπως της βιολογίας ή της γνωστικής επιστήμης, σʼ αντίθεση με την προτίμηση της φυσικής από την κλασική επιστημολογία.
Μια από τις σημαντικότερες φυσιοκρατικές προσεγγίσεις στη σύγχρονη φιλοσοφία της επιστήμης είναι η εξελικτική επιστημολογία, σύμφωνα με την οποία η γνωστική διαδικασία σε ανθρώπους και ζώα εξηγείται μέσω κάποιας εξελικτικής θεωρίας. Κατά τον Werner Callebut (1993, σελ. 286), η εξελικτική επιστημολογία περιέχει τα εξής δυο σημαντικά προγράμματα: (1) Το πρόγραμμα της βιολογικής εξελικτικής επιστημολογίας ή βιοεπιστημολογίας (επίσης γνωστής σαν EEM από τα αρχικά του “Evolutionary Epistemology Mechanisms”) και (2) της εξελικτικής περιγραφής της επιστήμης ή της εξελικτικής επιστημολογίας των θεωριών (επίσης γνωστής κι ως EET από τα αρχικά του “Evolutionary Epistemology of Theories”). Στο δεύτερο πρόγραμμα έχουν κυρίως συνεισφέρει οι Donald Campbell, David Hull και Karl Popper. Για παράδειγμα, το βασικό σχήμα της εξελικτικής επιστημολογίας του Hull περιλαμβάνει τα εξής τέσσερα στοιχεία: (i) τον αντιγραφέα, “κάτι που μεταβιβάζει την δομή του κατά πολύ ανέπαφη σε διαδοχικές αναπαραγωγές,” (ii) τον διαδράστη, “κάτι που αλληλεπιδρά σαν συνεκτικό σύνολο με το περιβάλλον του με τέτοιον τρόπο ώστε η αλληλεπίδραση αυτή να διαφοροποιεί την αναπαραγωγή,” (iii) την επιλογή, “μια διαδικασία κατά την οποία η μεταβολή στην εξάλειψη και τον πολλαπλασιασμό των διαδραστών προκαλεί τη μεταβολή στην διαιώνιση των σχετικών αντιγραφέων,” και (iv) την καταγωγή, “κάτι που παραμένει απεριόριστα στο χρόνο είτε στην ίδια ή σε αλλαγμένη κατάσταση σαν αποτέλεσμα της αναπαραγωγής” (Hull, 1988, σελ. 408-9).

Οι Διάφοροι Ρεαλισμοί

Ερχόμαστε τώρα στο θέμα του ρεαλισμού ή καλύτερα του επιστημονικού ρεαλισμού, όταν αφορά επιστημονικές θεωρίες. Γενικώς, σαν επιστημονικός ρεαλισμός χαρακτηρίζεται η άποψη ότι, όταν μια επιστημονική θεωρία γίνεται αποδεκτή, τότε η ίδια η θεωρία ή και τα διάφορα στοιχεία της θεωρούνται ότι κατά κάποιο τρόπο συσχετίζονται με τον πραγματικό κόσμο αναπαριστώντας όψεις του κόσμου. Αντίθετα, ο αντι-ρεαλισμός υποστηρίζει ότι οι θεωρίες γίνονται αποδεκτές, γιατί αυτές αποτελούν χρήσιμα εργαλεία κατανόησης ή επέμβασης στον κόσμο είτε γιατί έχουν κάποια μη αναπαραστασιακή αξία, όπως, για παράδειγμα, η αποτελεσματικότητα επίλυσης προβλημάτων του Laudan (1977), ή για λόγους πολύ περιορισμένης αναπαράστασης, όπως η διάσωση των παρατηρήσιμων φαινομένων του van Fraassen (1980).
Στην προηγούμενη γενική περιγραφή του επιστημονικού ρεαλισμού ενέχονται οι έννοιες των αποδεκτών θεωριών ή των στοιχείων τους και των τρόπων που αυτές συσχετίζονται, αναπαριστούν τον πραγματικό κόσμο. Συγκεκριμενοποιώντας πληρέστερα τις έννοιες αυτές, θα ακολουθήσουμε τον Ian Hacking (1983, σελ. 26-7), για να θεωρήσουμε δυο τύπους επιστημονικού ρεαλισμού, έναν για θεωρίες κι έναν άλλο για επιμέρους στοιχεία θεωριών. Ειδικότερα, ο επιστημονικός ρεαλισμός για θεωρίες στηρίζεται στο κατά πόσον μια θεωρία είναι αληθινή ή μη ή αποσκοπεί στην αλήθεια. Από την άλλη μεριά, ο επιστημονικός ρεαλισμός για επιμέρους στοιχεία θεωριών δέχεται την πραγματική ύπαρξη όλων των επιμέρους στοιχείων μιας αποδεκτής θεωρίας.
Για παράδειγμα, τα ηλεκτρόνια, τα πρωτόνια κι άλλα σωματίδια είναι πραγματικά, υπάρχουν, για τον επιστημονικό ρεαλισμό, γιατί αυτά αποτελούν θεωρητικά στοιχεία του ηλεκτρισμού ή γενικότερα της φυσικής. Αντίθετα, για τον αντι-ρεαλισμό, δεν υπάρχουν ηλεκτρόνια κι αυτά είναι πλασματικές κατασκευές που χρησιμοποιούνται, σαφώς με επιτυχία, για να γίνονται προβλέψεις και να παράγονται χρήσιμες εφαρμογές της φυσικής. Στο επίπεδο της θεωρίας, ο ηλεκτρισμός ή η θεωρητική φυσική για τον επιστημονικό ρεαλισμό είναι αληθινές θεωρίες, αφού κατά διάφορους τρόπους έχουν γίνει αποδεκτές από την επιστημονική κοινότητα. Από την άλλη, για τον αντι-ρεαλισμό δεν έχει νόημα να αποφανθούμε αν μια επιστημονική θεωρία είναι αληθινή ή όχι, γιατί αυτή απλώς είναι μια εργαλειακή κατασκευή με την δική της ιδιαίτερη δόμηση, που είτε μπορεί ή δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί επαρκής, εγγυημένη, χρήσιμη ή εφαρμόσιμη.
Εδώ πρέπει να παρατηρήσουμε (Hacking, 1983, σελ. 27) ότι, αν ισχύει ο επιστημονικός ρεαλισμός για μια θεωρία, δεν συνεπάγεται αυτόματα ο επιστημονικός ρεαλισμός για τα επιμέρους στοιχεία της θεωρίας, αλλά ούτε και το αντίθετο. Για παράδειγμα, ο θετικισμός ενστερνίζεται τον επιστημονικό ρεαλισμό για μια αποδεκτή θεωρία αλλά, ως προς τα θεωρητικά και μη παρατηρήσιμα στοιχεία της θεωρίας αυτής, ο θετικισμός τοποθετείται αντι-ρεαλιστικά. Στην αντίθετη κατεύθυνση, το παράδειγμα είναι πολλοί από τους Πατέρες της Εκκλησίας, που αναφορικά με την ύπαρξη του Θεού είναι επιστημονικά ρεαλιστές για αυτό το επιμέρους στοιχείο (δέχονται την ύπαρξη του Θεού) αλλά σε σχέση με την οποιαδήποτε θεωρία για τον Θεό είναι κάθετα αντι-ρεαλιστές (αφού πιστεύουν ότι μια τέτοια θεωρία είναι αδύνατο να διατυπωθεί).
Μια περαιτέρω ταξινόμηση του επιστημονικού ρεαλισμού έχει γίνει από τον W.H. Newton-Smith, ο οποίος διακρίνει τις εξής τρεις συνιστώσες του επιστημονικού ρεαλισμού (Newton-Smith, 1981, σελ. 43):

1. Μια οντολογική συνιστώσα: Οι επιστημονικές θεωρίες είναι αληθινές ή ψευδείς, αναλόγως της περίπτωσης, σύμφωνα με το πώς αντικειμενικά είναι ο κόσμος ανεξάρτητα από εμάς.
2. Μια αιτιώδης συνιστώσα: Αν μια θεωρία είναι αληθινή, οι θεωρητικοί της όροι είναι αιτιωδώς υπεύθυνοι για τα παρατηρούμενα φαινόμενα.
3. Μια επιστημολογική συνιστώσα: Κατʼ αρχήν μπορούμε να έχουμε ισχυρούς λόγους να πιστεύουμε ότι μπορούμε να κρίνουμε ποια είναι αληθής μεταξύ δυο αντιμαχομένων θεωριών.

Σε γενικές γραμμές, αυτό που ακολουθώντας τον Hacking ονομάσαμε επιστημονικό ρεαλισμό για μια θεωρία αντιστοιχεί στις δυο από τις συνιστώσες του Newton-Smith, την οντολογική και την επιστημολογική. Με την έννοια αυτή, μπορούν να υπάρξουν δυο είδη αντι-ρεαλισμού, εκείνος που απορρίπτει την οντολογική συνιστώσα κι εκείνος που απορρίπτει την επιστημολογική συνιστώσα.
Η συνηθέστερη μορφή του αντι-ρεαλισμού που απορρίπτει την οντολογική συνιστώσα είναι η εργαλειοκρατία, γιατί θεωρεί ότι οι θεωρίες είναι μόνο κατασκευασμένα εργαλεία για την πρόβλεψη ή την εφαρμογή των φυσικών φαινομένων και για αυτό δεν έχει νόημα το αν είναι αληθείς ή ψευδείς. Ένα παράδειγμα αντι-ρεαλισμού που απορρίπτει την επιστημολογική συνιστώσα είναι ο κονστρουκτιβιστικός εμπειρισμός του Basil van Fraassen (1980), σύμφωνα με τον οποίο στην θέση του διλήμματος για την αλήθεια μιας θεωρίας μπαίνει το ερώτημα για την εμπειρική πληρότητά της.
Η παραπάνω δεύτερη συνιστώσα του επιστημονικού ρεαλισμού θίγει το πρόβλημα της εξήγησης. Γενικώς, στην φιλοσοφία της επιστήμης, η εξήγηση προσεγγίζεται με δυο τρόπους, με έναν συμπερασματικό και με έναν αιτιώδη. Η συμπερασματική μέθοδος, που εγκαινιάσθηκε με την δουλειά του Carl Hempel (1965 και Hempel & Oppenheim, 1948), διαπραγματεύεται την εξήγηση είτε παραγωγικά ή επαγωγικά. Με λίγα λόγια, η συμπερασματική προσέγγιση της εξήγησης λειτουργεί ως εξής: Αν το σύνολο των προκείμενων προτάσεων (explanans) είναι αληθινό και τα συμπεράσματα (explanandum) συσχετίζονται λογικά με τις προτάσεις αυτές, τότε τα συμπεράσματα είναι αληθινά ή πιθανόν αληθινά. Ειδικότερα, όταν οι συσχετίσεις προτάσεων-συμπερασμάτων υπακούουν κάποιον αιτιοκρατικό νόμο ή στατιστικό νόμο ή εξάγονται επαγωγικά, τότε, αντιστοίχως, η εξήγηση ονομάζεται νομολογικά-παραγωγική ή στατιστικά-παραγωγική ή (στατιστικά-)επαγωγική.
Επειδή σε πολλές περιπτώσεις η συμπερασματική μέθοδος χωλαίνει ως προς τους νόμους (οποιασδήποτε μορφής), που συνδέουν προτάσεις και συμπεράσματα, έχει αναπτυχθεί η εναλλακτική μέθοδος της αιτιώδους προσέγγισης της εξήγησης. Με τη μέθοδο αυτή, η εξήγηση θεμελιώνεται στην βάση μιας σειράς από προτάσεις για τα αίτια που είναι υπεύθυνα για το προς εξήγηση φαινόμενο. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η σχέση αιτιότητας του Hume, η οποία λέει το εξής: Δοθέντων δυο γεγονότων Α και Β, το Α είναι το αίτιο του Β (που λέγεται αποτέλεσμα του Α) αν (i) το Α συνέβη πριν από το Β, (ii) τα Α και Β συσχετίζονται με κάποιο τρόπο και (iii) κάθε φορά που συμβαίνει το Α, έπεται το Β. Αναφορικά τώρα με τις συσχετίσεις των γεγονότων, πολλοί, όπως ο Wesley Salmon (1989, σελ. 110), υποστηρίζουν την αρχή της κοινής αιτίας, σύμφωνα με την οποίαν είτε το ένα από τα γεγονότα είναι το αίτιο για το άλλο ή υπάρχει ένα τρίτο γεγονός που είναι το αίτιο και για τα δυο αυτά. Τέλος, ας επισημάνουμε ότι η παραπάνω αιτιώδης συνιστώσα του επιστημονικού ρεαλισμού είναι ένα παράδειγμα αιτιώδους εξήγησης.

Ο Κριτικός Ρεαλισμός

Θα τελειώσουμε την παράγραφο αυτή σχολιάζοντας την επιστημολογία του κριτικού ρεαλισμού, με την οποία συνήθως ονοματίζεται η επιστημολογία που δημιουργήθηκε γύρω από την πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά του Βρετανού κριτικού φιλοσόφου Roy Bhaskar. Ξεκινώντας το 1978 με το βιβλίο του, Μια Ρεαλιστική Θεωρία της Επιστήμης, ο Bhaskar αναλαμβάνει να θεμελιώσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα που φέρνει κοντά τις φυσικές και τις κοινωνικές επιστήμες, διαφυλάττοντας όμως την πολιτιστική ιδιαιτερότητα των τελευταίων.
Κατʼ αρχάς, ο κριτικός ρεαλισμός είναι ρεαλισμός, δέχεται, δηλαδή, την αντικειμενική ύπαρξη της πραγματικότητας, που η γνώση προσπαθεί να καταλάβει, διατηρώντας μια οξεία κριτική διάσταση στο εγχείρημα αυτό. Αντιτίθεται δριμύτατα στον θετικισμό, προσπαθεί να υπερβεί τον εμπειρισμό και διατηρεί κάποιες σχέσεις με την φυσιοκρατία, όπως φαίνεται από τον τίτλο του βιβλίου του Bhaskar του 1979. Σαν γνήσιος ρεαλισμός, δίνει μεγάλη σημασία στις δυνατότητες της αιτιώδους εξήγησης. Επιπλέον όμως, δέχεται την ερμηνευτική έννοια της πραγματικότητας που κατασκευάζεται κοινωνικά μέσω της επικοινωνίας.
Μια από τις κεντρικές ιδέες στην επιστημολογία του Bhaskar είναι η ολιστική άποψη ότι η κοινωνική πραγματικότητα είναι δομημένη αιτιωδώς αποτελούμενη από τους ονομαζόμενους “γενεσιουργούς μηχανισμούς,” οι οποίοι παράγουν τα “γεγονότα.” Βέβαια, για τους κριτικούς ρεαλιστές, η αιτιότητα δεν στηρίζεται σε παγκόσμιους ντετερμινιστικούς νόμους όπως στον θετικισμό, αλλά στην τυχαιότητα και την ενδεχομενικότητα. Ακόμα, οι αιτιώδεις αυτοί μηχανισμοί και τα γεγονότα που παράγουν δεν γίνονται αναγκαστικά αντιληπτά μέσα στην καθημερινή εμπειρία. Αλλά είναι η επιστήμη, για τον Bhaskar, που σαν μια μεταβατική και κοινωνικο-ιστορικά εξαρτώμενη δραστηριότητα διεισδύει με την βοήθεια των γενεσιουργών μηχανισμών σε έναν αμετάβατο οντολογικά στρωματισμένο κόσμο.
Μεθοδολογικά, ο κριτικός ρεαλισμός αντιμάχεται αφενός τον αναγωγισμό, που υποστηρίζει ότι τα κατώτερα επίπεδα της πραγματικότητας είναι αιτιωδώς ισχυρότερα, κι αφετέρου τον δυϊσμό, που δέχεται την ανεξαρτησία των διαφόρων επιπέδων της πραγματικότητας στις μεταξύ τους σχέσεις. Κοντολογίς, ο Bhaskar κι οι κριτικοί ρεαλιστές υπερασπίζονται την ιδέα της επιστήμης ως μορφής έγκυρης γνώσης χωρίς να εναγκαλίζονται τον επιστημονισμό, αφού παραδέχονται ότι η επιστημονική γνώση είναι πάντα διαψεύσιμη και δεν είναι ποτέ ουδέτερη ούτε απαλλαγμένη από την επίδραση του γύρω από αυτήν κοινωνικού πλαισίου. !!!!!

Πανεπιστημιο Πατρων
Πηγηhttps://hyperion.math.upatras.gr/courses/sts/lect/2_6.html

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

Αγαπητή yasmin1gr,

Επιτέλους σταματήστε να μας βομβαρδίζετε με copy-paste από διάφορα site στο internet. Πρώτον, είναι αφάνταστα κουραστικό. Αρκεί ένα απλό link. Δεύτερον, αυτό που επιθυμούμε οι περισσότεροι είναι απλή ανταλλαγή απόψεων. Μην μάς παραθέτετε απόψεις άλλων. Θέλουμε τη δική σας καθαρή, κατασταλαγμένη άποψη. Πείτε μας τι νομίζετε εσείς για κάποιο (οποιοδήποτε) θέμα και αφήστε να ελέγξουμε εμείς τις πηγές σας.

Πραγματικά θα με ενδιέφερε ένα σχόλιο απλό, λιτό, με επιχειρήματα, με ειρμό λόγου και σκέψης, με παραγράφους, τόνους, σημεία στίξης και ορθογραφία. Σας παρακαλώ σεβαστείτε λίγο και εμάς που θεωρούμε βιασμό της γλώσσας τέτοιες απλουστεύσεις. Ένα σχόλιο όπου θα μπορούσαμε να διακρίνουμε ξεκάθαρες θέσεις, τεκμηριωμένες με απλά λόγια. Όπου θα μας μιλούσατε για τις προσωπικές σας εμπειρίες με την ενασχόλησή σας με τη δική σας επιστήμη. Όπου θα βλέπαμε μέσα από τα δικά σας μάτια την επιστήμη.

Ειλικρινά ελπίζω σε μια απάντησή σας χωρίς εντάσεις, αλλά με πάθος και ουσιαστική κριτική.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[χριστινα]

Παιδια εγώ αισθάνομαι πολύ μικρή και λίγη για να εχω άποψη για όλα αυτά. Πότε προλαβαινετε να τα διαβάσετε και να τα φιλτράρετε στον εγκέφαλό σας? Και πως τα θυμάστε? Σας θαυμάζω. Αποψη δεν δικαιούμαι να εχω λόγω άγνοιας επί της ουσίας (οι γενικότητες δεν ταιριάζουν σε τόσο όμορφα άρθρα). Ομως ευχαριστώ που τα γράψατε και χαιρομαι που μπορώ να διευρύνω τους ορίζοντες μάθησής μου!

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

Η επιστημολογία πραγματεύεται τη φύση της επιστημονικής γνώσης καθώς και το πώς αυτή παράγεται. Σήμερα αμφισβητείται το μονοσήμαντο της επιστημονικής γνώσης.

Ο Kuln< στο βιβλίο του Δομή των επιστημονικών επαναστάσεων, απορρίπτει τη μονιμότητα της επιστημονικής γνώσης. Υποστηρίζει ότι αυτή συνεχώς μεταβάλλεται. Η πορεία της εξέλιξης των ιδεών δεν είναι γραμμική και η απόκτηση της δεν έχει συσσωρευτικό χαρακτήρα. Η αντικειμενική πραγματικότητα δε συλλαμβάνεται μέσα από τις επιστημονικές έννοιες μεμιάς και για πάντα.

Χαίρομαι, γιατί τώρα αρχίζει ο ουσιαστικός διάλογος! Και βρίσκω πολύ έξυπνο να αναφερθείτε στον Kuhn, που υπήρξε ο σημαντικότερος επικριτής του Popper.

Η επιστήμη δε υποστηρίζει ότι κατέχει την Αλήθεια. Απλά, υποστηρίζει ότι μόνο μέσω της επιστημονικής μεθόδου μπορεί να βρεθεί η Αλήθεια. Η τρέχουσα γνώση δεν είναι η σωστή, είναι απλά η σωστότερη που γνωρίζουμε σήμερα. Οτιδήποτε πέραν της επιστήμης θα μπορούσε να είναι εξίσου αληθές ή ψευδές.

...ολες οι επιστημες στηριζονται σε μια αρχη μια λογικη μια φιλοσοφια πχ την αρχη οτι μονο αυτο που ειναι απτο, υλικο και πειραματικα επαληθευσιμο ειναι "επιστημονικο". Θα δειτε εδω οτι αυτη η αρχη ειναι υπο αμφισβητηση και ειναι απλα μια διασταση αυτου που η επιστημολογια αποτελει "πραγματισμο και ρεαλισμο".

Πράγματι, η επιστήμη βασίζεται στην πειραματική επαλήθευση. Η αμφισβήτηση δεν έγκειται σε αυτόν τον ορισμό, αλλά στον αν οτιδήποτε μη επιστημονικό μπορεί να είναι αληθινό. Το αν η επιστήμη είναι αληθινή αποδεικνύεται από τα πρακτικά αποτελέσματά της (τεχνολογική ανάπτυξη, βιολογία κ.λπ.).

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[yasmin1gr]

Σας τρεχουν τα σαλια για Popper kuhnκλπκλπ ε? οχι αγαπητε μου δεν καταλαβατε το βασικο η επιστημολογια εξερταζει την φιλοσοφια της επιστημης και το αξιωμα

Το αν η επιστήμη είναι αληθινή αποδεικνύεται από τα πρακτικά αποτελέσματά της (τεχνολογική ανάπτυξη, βιολογία κ.λπ.).

ειναι απλα μια ακομα φιλοσοφικη θεωρηση του πραγματισμου τιποτα παραπανω δεν ειναι δεδομενο οτι ειναι ετσι ασχετα αν καποιοι επιστημονες σαν κι εσας το πιστευουν ολοκληρωτικα και δεν βλεπουν πιο περα απο τον εμπειρισμο.

Το κειμενο δεν ειναι πιο μεγαλο απο το δικο σας, αναφερεται σαφεστατα η πηγη του κατω, και ο καθενας στη θεση σας ξερει τι σημαινει ρεαλισμος το κειμενο μιλαει απο μονο του.
Τωρα αν εσεις εχετε λογους να μη καταλαβαινετε η σας λειπει η παιδεια ειναι προσωπικο σας θεμα.Το κειμενο ειναι ξεκαθαρο περι επιστημοσυνης παντως αν μπηκατε στον κοπο να διαβασετε.

Αγαπητή yasmin1gr,

Επιτέλους σταματήστε να μας βομβαρδίζετε με copy-paste από διάφορα site στο internet. Πρώτον, είναι αφάνταστα κουραστικό. Αρκεί ένα απλό link. Δεύτερον, αυτό που επιθυμούμε οι περισσότεροι είναι απλή ανταλλαγή απόψεων. Μην μάς παραθέτετε απόψεις άλλων. Θέλουμε τη δική σας καθαρή, κατασταλαγμένη άποψη. Πείτε μας τι νομίζετε εσείς για κάποιο (οποιοδήποτε) θέμα και αφήστε να ελέγξουμε εμείς τις πηγές σας.

Πραγματικά θα με ενδιέφερε ένα σχόλιο απλό, λιτό, με επιχειρήματα, με ειρμό λόγου και σκέψης, με παραγράφους, τόνους, σημεία στίξης και ορθογραφία. Σας παρακαλώ σεβαστείτε λίγο και εμάς που θεωρούμε βιασμό της γλώσσας τέτοιες απλουστεύσεις. Ένα σχόλιο όπου θα μπορούσαμε να διακρίνουμε ξεκάθαρες θέσεις, τεκμηριωμένες με απλά λόγια. Όπου θα μας μιλούσατε για τις προσωπικές σας εμπειρίες με την ενασχόλησή σας με τη δική σας επιστήμη. Όπου θα βλέπαμε μέσα από τα δικά σας μάτια την επιστήμη.

Ειλικρινά ελπίζω σε μια απάντησή σας χωρίς εντάσεις, αλλά με πάθος και ουσιαστική κριτική.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[Subject to change]

Εχμμμ yasmin, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, άλλο να κάνεις copy paste απο δικό σου κείμενο και άλλο απο ξένο...
(sorry για την παρέμβαση)

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[Subject to change]

Τωρα αν εσεις εχετε λογους να μη καταλαβαινετε η σας λειπει η παιδεια ειναι προσωπικο σας θεμα.

Παρακαλώ να χαμηλώσουν οι τόνοι. Yasmin αυτό δεν πιστευεις οτι ήταν λίγο προσβλητικό για τον isavvas?

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

«...ο Φρόιντ υποστηρίζει την ιδιαιτερότητα του ασυνειδήτου, την έμμεση αναγνωρισιμότητά του δια μέσου της ανάλυσης των παραγώγων του. Εντούτοις, στο βαθμό που είναι ασυνείδητο, το αντικείμενο της ψυχανάλυσης παραμένει απροσπέλαστο στη γνώση: η ψυχανάλυση δεν θα είναι ποτέ μια αμιγής επιστήμη.
...
Η ψυχανάλυση είναι σκέψη μυθική. Αφ' ενός διότι στη διαδικασία παραγωγής των εννοιών της αποκωδικοποιεί μύθους, αφ' ετέρου διότι παράγει. Δεν έχει ηρεμία. Είναι κυρίως όπως ο μύθος, δημιουργία, ανακάλυψη, αποκάλυψη.»

Τάδε έφη η Silvia Veggeti Finzi, μία από τις διασημότερες ψυχαναλύτριες της εποχής μας, σε συνέντευξή της στο περιοδικό «Κ» της Καθημερινής, Κυριακή 3 Δεκεμβρίου 2006, σελ. 58.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[yasmin1gr]

καλυτερα να βαλεις ολο το κειμενο αν θελεις να συζητησουμε και θα ηταν καλυτερα να γινει κι ενα ειδικο ποστ

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.

 

[isavvas]

καλυτερα να βαλεις ολο το κειμενο αν θελεις να συζητησουμε και θα ηταν καλυτερα να γινει κι ενα ειδικο ποστ

Δεν έχω χρόνο να το αντιγράψω. Πάντως ευχαρίστως να το συζητήσουμε.

Σημείωση: Το μήνυμα αυτό γράφτηκε 19 χρόνια πριν. Ο συντάκτης του πιθανόν να έχει αλλάξει απόψεις έκτοτε.